Cách ủ phân xanh sử dụng bón cây hiệu quả cao

Với nhu cầu tăng cường chất lượng và độ phì nhiêu cho đất trồng một cách bền vững, phân xanh – loại phân hữu cơ được tạo ra từ sự phân hủy của các vật liệu tự nhiên như xác cây, bã cà phê, phế phẩm hoa quả và các loại cây thân thảo – đang trở thành giải pháp hàng đầu. Phân xanh mang lại nguồn dinh dưỡng dồi dào, cải tạo cấu trúc đất hiệu quả và thân thiện với môi trường. Vậy, chính xác phân xanh là gì, làm thế nào để ủ và sử dụng phân xanh bón cây đạt hiệu quả tối ưu? Hãy cùng Chế phẩm vi sinh Đức Bình khám phá và giải đáp những thắc mắc này qua bài viết: “Cách ủ phân xanh sử dụng bón cây hiệu quả cao“

1. Tìm hiểu phân xanh là phân gì?

Phần lớn, phân xanh được dùng khi đang tươi chứ không phải thông qua quá trình ủ. Do đó, thời gian sau quá trình phân hủy là lúc phân xanh đạt được hiệu quả tốt nhất. Cũng bởi lý do này mà phân xanh thường được sử dụng nhằm bón lót hoặc tủ gốc cho cây lâu năm.

Phân xanh là loại phân được ủ từ các cây phân xanh. Một số cây phân xanh phổ biến được dùng để ủ phân là cây họ đậu. Ngoài ra, bà con cũng có thể sử dụng một số cây cỏ khác như cây quỳ dại, cây cỏ lau,… Hầu hết các cây phân xanh thường dễ trồng, lớn nhanh như: đậu nho nhe, cây điền thanh, cây trinh nữ không gai, cây muồng,…

Cụ thể, những loại cây thuộc họ đậu thường có hệ vi sinh vật hữu ích cộng sinh, sống tại rễ. Nếu được ủ thành phân xanh sẽ gián tiếp giúp cây trồng tăng khả năng hút đạm từ không khí. Lượng đạm hấp thu được 1 phần chuyển cho cây trồng. Đặc biệt, cây họ đậu có khả năng xử lý nhanh các loại phân kali hoặc lân khó tiêu. 

Chính vì vậy, sau quá trình ủ là thời điểm phân xanh đạt giá trị dinh dưỡng cao nhất. Và vì điều này nên phân xanh ngày càng được sử dụng phổ biến, thường được bà con dùng để bón lót hoặc đặt gốc cho các loại cây lâu năm, mang lại hiệu quả cao trong việc tăng độ phì nhiêu và cải tạo đất. Vậy cụ thể phân xanh có công dụng gì? Cách ủ phân xanh như thế nào?

1.1 Giới thiệu về cây phân xanh

Ngày nay, cây phân xanh phổ biến nhất là những cây họ đậu. Dẫu vậy, những loại cây thuộc họ khác như cây cỏ lau, cây quỳ dại,… cùng dần được ưa chuộng để làm cây phân xanh. Những loại cây họ đậu luôn có những vi sinh vật cộng sinh sinh sống tại rễ, gián tiếp giúp cây tăng cao khả năng hút đạm từ không khí. Lượng đạm được hấp thụ này sẽ được chuyển một phần vào cho cây trồng. Không chỉ vậy, các loại cây họ đậu còn được biết đến với khả năng “xử lý” phân lân khó tiêu hay phân kali vô cùng tốt.

Một đặc điểm nổi bật khác của cây phân xanh không thể không nhắc đến là sự “dễ tính” – vô cùng dễ trồng và phát triển. Cũng vì vậy mà phân xanh có rất nhiều loài và thích hợp để trồng ở nhiều nơi khác nhau. Từ những đặc điểm kể trên, có thể nói cây phân xanh là loại cây có vai trò quan trọng đối với việc giữ gìn, cải tạo đất cũng như nâng cao hiệu quả, tăng năng suất của những loại cây trồng khác.

1.2 Phân loại phân xanh theo nguồn gốc và cách thức sử dụng

Phân xanh có thể được phân loại dựa trên nguồn gốc của vật liệu hữu cơ và cách thức sử dụng chính:

• Phân xanh tại chỗ: Là cây phân xanh được gieo trồng trực tiếp trên ruộng và được cày vùi ngay tại đó, thường là các loại cây họ đậu có thời gian sinh trưởng ngắn.
• Phân xanh chuyển chỗ (Phân xanh thu hoạch): Là cây phân xanh được trồng ở nơi khác, sau đó cắt lấy thân lá, cành để bón cho cây trồng chính ở một khu vực khác.
• Phân xanh từ phụ phẩm nông nghiệp: Là các loại vật liệu như xác cây, lá, bã cà phê, cỏ dại… được thu gom để ủ hoặc vùi trực tiếp vào đất.

1.3 Lựa chọn cây phân xanh như thế nào?

Để có thể lựa chọn cây phân xanh phù hợp, bạn cần phải xem xét chúng dựa trên một số tiêu chí như sau:

• Khả năng phát triển của cây: Cây được chọn nên là những cây có bộ rễ phát triển tốt, tán lá rộng và cho năng suất chất xanh cao với thời gian ngắn.
• Khả năng thích ứng: Cây phân xanh không bị “mẫn cảm” với độ pH, việc cung cấp chất dinh dưỡng không đòi hỏi cao, có khả năng phát triển tại những đất có tầng canh tác mỏng. Bên cạnh đó, cây cũng cần có khả năng đồng hóa lân khó tiêu tốt, chịu được hạn hay thừa ẩm của đất.

• Sâu bệnh: Vì sâu bệnh là nguồn lây có thể lan truyền giữa cây với cây, từ vụ trồng này đến vụ trồng khác nên cây phân xanh phải là cây ít sâu bệnh.
• Hệ số nhân giống: Bởi cây phân xanh có đặc điểm là những loại cây dễ trồng và thích hợp với nhiều phương pháp trồng trọt khác nhau, nên cây phân xanh nên là những cây có hệ số nhân giống cao. Thông thường, cây phân xanh được trồng bằng hình thức gieo hạt nên chúng sẽ có nhiều hạt và các hạt có kích thước bé, dễ nảy mầm lẫn phát tán.

• Hàm lượng N, P, K: Cây phần xanh cần phải có hàm lượng các chất này cao, đặc biệt là hàm lượng N. Ngoài ra, cây cũng cần đáp ứng tỷ lệ C/N mức trung bình để đảm bảo chóng hoai mục.
• Đáp ứng nhiều ứng dụng khác nhau như sử dụng làm phân bón, làm thức ăn, làm cây che phủ đất, thâm canh,…

1.4 Một số cây phân xanh phổ biến hiện nay

Tại Việt Nam, những loại cây phân xanh được sử dụng nhiều có thể kể đến là cây điền thanh, cây đậu nho nhe, cây muồng, cây trinh nữ không gai,… Những cây phân xanh này đều được đánh giá cao về khả năng thích nghi, tuy vậy không phải ở đâu cũng thích hợp để trồng trọt chúng. Tùy theo chân đất cũng như điều kiện cụ thể tại từng nơi khác nhau mà chúng có ảnh hưởng đến năng suất chất xanh, khả năng phát triển của những loại cây phân xanh.

Khi lựa chọn cây phân xanh, bạn cần cân nhắc kỹ lưỡng hai yếu tố then chốt để đạt hiệu quả cao nhất: Thứ nhất, cây phải phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Thứ hai, cần tận dụng cơ cấu trồng trọt để cây phân xanh phát huy tối đa khả năng cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng trong hệ thống luân canh.

Đọc ngay:

• Cách ủ phân bò sử dụng bón cây đúng kỹ thuật
• Phân hữu cơ là gì? Cách làm phân hữu cơ tại nhà

2. Bất ngờ với loạt công dụng của phân xanh có lẽ bạn chưa biết

Những công dụng của phân xanh được Chế phẩm vi sinh Đức Bình liệt kê sau đây chắc chắn khiến bạn bất ngờ:

2.1 Phân xanh cung cấp nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng ngay vụ

Đó là nhờ phân xanh chứa hàm lượng đạm tổng hợp cao hơn phân chuồng kèm theo đó là đạm dễ tiêu, hàm lượng dinh dưỡng trong phân xanh cũng cao gấp gần 2 lần phân chuồng. Nên phân xanh được đánh giá cao trong việc cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cây trồng. 

Lợi ích này càng được thể hiện rõ khi sử dụng phân xanh bón cho những vùng đất cằn cỗi khi phân xanh bổ sung rất nhiều chất dinh dưỡng cho cây và đất như: đạm, canxi, magie, lân, hữu cơ,… Tuy nhiên, bạn cần đảm bảo phân xanh được vùi đúng lúc cây trồng ra thân lá non với tỷ lệ dinh dưỡng cao, tỷ lệ C/N thấp để cây trồng được cung cấp thức ăn và tăng năng suất cây trồng hiệu quả.

2.2 Giúp cải tạo đất nhanh, hiệu quả, hạn chế các bệnh trong đất

Phân xanh có thể cải tạo đất vô cùng tốt, đặc biệt là đối với những mảnh đất bạc màu, đất cát, đất mặn hay là đất khai hoang. Một số khả năng nổi bật có thể kể đến như:

• Cải tạo đất nhanh và tổng hợp tính đất tốt
• Tạo môi trường tốt để vi sinh vật có thể hoạt động và phát triển mạnh mẽ
• Cải tạo đất, tổng hợp tính chất vật lý của đất

2.3 Tác dụng cải tạo đất mặn

Đất mặn có đến 0,4% tổng số muối tan – một lượng phần trăm cao – cùng với có nhiều Na+ có tác hại xấu đến cây trồng lẫn đất nên khi sử dụng cây phân xanh, chúng sẽ có tác dụng là:

• Giảm thấp lượng nước bốc hơi từ mặt đất, giảm khả năng tăng nồng độ mặn lẫn bốc mặn từ nước ngầm vì khả năng che phủ đất nhanh của cây phân xanh
• Đất có thể giảm tác hại phân tán keo đất của chất Na+ nhờ khả năng phân giải chất hữu cơ khi phân xanh được vùi vào đất

2.4 Một số công dụng đặc biệt khác của phân xanh

• Chống xói mòn và rửa trôi: Nhờ khả năng che phủ cao mà đất sẽ giảm việc bị mưa xối trực tiếp, theo đó kết cấu đất không bị phá vỡ khiến chảy tràn trên mặt đất. Bên cạnh đó, gió cũng sẽ bị cây xanh cản nên đất sẽ chống xói mòn rửa trôi hiệu quả.
• Giữ nước cho đất: Đất sẽ giảm thiểu sự tiêu hao chất dinh dưỡng hữu cơ lẫn sự bốc hơi nước vì bóng mát cây xanh đã khiến ánh nắng không thể chiếu trực tiếp vào đất. Nhờ vậy mà nước cũng dễ dàng xâm nhập vào đất nhờ cây phân xanh, giúp đất giữ nước tốt hơn.

• Giảm sự phát triển của cỏ dại: Nhờ đặc điểm phát triển mạnh thành thảm thực vật của cây xanh mà chúng còn có thể ngăn cản cỏ dại sinh sôi và phát tán vô cùng hiệu quả.
• Làm nguồn thức ăn cho chăn nuôi: Vì trong cây phân xanh có tỷ lệ alcaloid thấp nên chúng không có chất độc, lại có hàm lượng dinh dưỡng cao nên đây là nguồn thức ăn cho gia súc rất tốt.

3. Kỹ thuật ủ phân xanh ngay tại ruộng

Để có thể ủ và sử dụng phân xanh bón cây hiệu quả, bạn cần quan tâm đến vị trí trồng cây phân xanh và kỹ thuật ủ phân xanh. 

3.1 Vị trí trồng cây phân xanh trong hệ thống luân canh

Những đặc điểm như tập quán canh tác địa phương, tình hình của đất đai, nguồn nhân công, lợi ích kinh tế,… là những yếu tố quan trọng cần xem xét khi lựa chọn, bố trí trồng cây phân xanh trong hệ thống canh tác.

• Đối với cây phân xanh trồng xen thì nên ưu tiên ở những vùng sử dụng trồng cây dài ngày lúc cây trồng chủ yếu chưa khép tán. Bởi lẽ, trồng xen canh được xem là hình thức trồng chung với cây trồng chính.
• Đối với cây phân xanh trồng gối: Đây là hình thức gieo, trồng trọt các loại cây phân xanh vào lúc cuối vụ mùa, ngay khi vụ trước vừa được thu hoạch xong. Theo đó, thời gian phát triển của cây phân xanh sẽ được kéo dài thêm và bạn có thể vùi chúng làm phân bón luôn vào vụ mùa tiếp theo.

• Đối với phân xanh được trồng thuần: Đây là hình thức được áp dụng chủ yếu để nâng cao khả năng tận dụng đất đai. Cây phân xanh sẽ được trồng tại một nơi rồi đem cắt lá, đi bón cho cây trồng chính tại một nơi khác.

3.2 Kỹ thuật ủ phân xanh

Ủ phân xanh đem lại hiệu quả tốt nhất là lúc cây trồng có năng suất chất khô cao nhất, trong khi tỷ lệ C/N thấp và tổng sản lượng N được tích lũy tại lá cây là cao nhất. 

Trong đó, khi ủ phân xanh, có một số đặc điểm bạn cần lưu ý như sau:

• Việc bón thêm lân cần thực hiện ngay khi cày vùi phân xanh. Điều này sẽ giúp phân giải chất hữu cơ hiệu quả hơn và việc cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng được cân bằng.
• Khi vùi cây phân xanh nhớ tưới thêm men vi sinh EMZEO + Nấm Trichoderma Đức Bình làm tăng chất lượng phân xanh và rút ngắn thời gian tạo phân xanh cho đất và cây trồng. Lượng men vi sinh dùng: 1 gói EMZEO 200gr + 1 gói nấm Trichoderma Bacillus 200gr rắc cho 70 – 100m2 luống vùi. Pha với nước tưới hoặc trộn với cám gạo rắc đều.
• Đối với đất trồng màu thì cần ủ phân xanh sâu ở nơi có độ ẩm ổn định tại những đất có thành phần cơ giới nhẹ. Đối với những đất trồng chua thì cần bổ sung thêm chất vôi hoặc photphorit, lân đã được nung chảy cho đất. Có như vậy mới có thể tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động phân giải chất hữu cơ diễn ra hiệu quả hơn.

3.3 Lưu ý khi sử dụng phân xanh trong các loại đất khác nhau

Để tối ưu hóa hiệu quả của phân xanh, cần điều chỉnh cách thức sử dụng tùy theo đặc điểm của từng loại đất:

• Đất nghèo dinh dưỡng, đất cát: Cần ưu tiên trồng các loại cây phân xanh họ đậu để tăng cường khả năng cố định đạm và tích lũy chất hữu cơ. Nên vùi sớm khi cây còn non để quá trình phân hủy diễn ra nhanh, cung cấp dinh dưỡng tức thời cho vụ sau.
• Đất chua, đất phèn: Nên kết hợp vùi phân xanh với việc bón bổ sung vôi hoặc các loại lân khó tan (như photphorit) để cải thiện độ pH, tạo điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật hoạt động và quá trình khoáng hóa chất hữu cơ.
• Đất thịt nặng: Cần cày vùi phân xanh sâu hơn để cải tạo tính chất vật lý của đất, giúp đất tơi xốp, thông thoáng hơn.
• Đất mặn: Cây phân xanh giúp che phủ, giảm bốc hơi nước và bốc mặn từ nước ngầm, đồng thời chất hữu cơ phân hủy giúp giảm tác hại phân tán keo đất của ion Na+.

4. Cách ủ phân xanh đúng kỹ thuật giúp bà con tự tin ủ phân ngay tại nhà

Việc ủ phân xanh có giá trị dinh dưỡng cao nhất là khi dùng đúng cây phân xanh có năng suất chất khô cao nhất trong khi tỉ lệ C/N thấp, tổng lượng N tích lũy ở lá cây cao nhất. Cách ủ phân xanh đúng kỹ thuật như sau:

4.1 Chuẩn bị nguyên liệu ủ 1 tấn phân xanh

Để ủ được 1 tấn phân xanh thành công, bà con cần chuẩn bị những nguyên liệu sau:

• Thu gom tất cả các cây phân xanh, lá cây, cuộng, cành … có thể ủ phân xanh: 1,5 tấn
• Phân chuồng, rác thải hữu cơ … 500kg ( nếu không có bỏ qua)
• Cám gạo, cám ngô: 15kg
• Nấm trichoderma Bacillus Đức Bình 200gr: 2 gói
• Chế phẩm vi sinh EMZEO ủ phân 200gr: 2 gói
• Nước sạch

4.2 Quy trình ủ phân xanh đúng cách

Nguyên liệu chính của phân xanh là cành cây, lá cây, vỏ hoa quả, các cây thân thảo,… Tất cả nguyên liệu đều rất dễ kiếm, không tốn kém nhưng cần được ủ đúng cách thì phân compost mới có giá trị dinh dưỡng cao. Ngay sau đây là cách ủ phân xanh được các chuyên gia nông nghiệp chia sẻ. Bà con thực hiện theo hướng dẫn sau:

• Bước 1: Các loại cây phân xanh bà con cần băm nhỏ hoặc cắt khúc nhỏ;
• Bước 2: Bà con đảo đều men vi sinh nấm Trichoderma với chế phẩm EMZEO cùng cám ngô, cám gạo;
• Bước 3: Trải 1 lớp 10 – 15cm cây phân xanh, phân chuồng, các loại rác thải hữu cơ lên mặt đất;
• Bước 4: Rắc đều một lớp men vi sinh đã trộn đều ở bước 2. Phun thêm nước sạch để lớp nền đầu tiên đạt độ ẩm;
• Bước 5: Bà con tiếp tục rải các lớp cây phân xanh tiếp theo, độ dày tương tự ở trên, rắc phủ men vi sinh lên rồi lại phun nước tạo ẩm. Cứ làm như vậy có đến hết lượng nguyên liệu đã chuẩn bị trước đó. 

• Bước 6: Đánh đống đảm bảo chiều cao đống phân ủ khoảng 1.2 – 1.6m. Bà con đậy bạt ủ trong vòng 25 – 30 ngày. Cứ 15 ngày bà con mở đống phân ủ đảo đều, có thể tưới thêm nước để đảm bảo phân đủ ẩm. Sau đó, tiếp tục đậy bạt ủ kín.
• Bước 7: Sau thời gian ủ, bà con sẽ thu được phân xanh compost hữu cơ giàu dinh dưỡng để bón cho đất và cây trồng.

5. Cách sử dụng phân xanh bón cây để đạt hiệu quả, tăng năng suất mùa vụ

Lượng phân xanh dùng để bón cho cây sẽ tùy thuộc vào từng loại cây trồng cũng như chất đất và thời vụ. Cách bón phân như sau:

• Bón cho các loại rau màu: Lượng sử dụng từ 2 – 3 tạ phân xanh bón được cho 1 sào ở bắc bộ. Cách rắc là rải đều phân lên bề mặt luống rau. 
• Bón phân xanh để cải tạo đất, bà con bón 3 tạ/1 sào. Thời điểm bón phân là lúc ta cày lấp đất. 
• Bón cho các loại cây công nghiệp, cây ăn quả: Bà con bón từ 3 – 5kg cho 1 gốc cây. Lượng phân có thể rút hoặc tăng lên tùy thuộc vào độ tuổi của cây. 

Một số lưu ý quan trọng trong quá trình ủ phân xanh

Ở một số nơi, bà con trồng trực tiếp cây phân xanh luân canh trên đất. Nếu vùi cây phân xanh vào đất, bà con cần chú ý vài điều:

•  Cần bón thêm phân lân cùng cây phân xanh để quá trình phân giải hữu cơ nhanh hơn và cây trồng cũng dễ dàng hấp thu chất dinh dưỡng từ đất;
• Nếu là đất chua, người dân cần bổ sung photphorit, phân lân hoặc vôi nung chảy để bón thêm cho đất sau khi vùi phân. 
• Nên vùi cây phân xanh vào đất vào mùa hè để quá trình phân giải diễn ra thuận lợi hơn.
• Vì đất màu có thành phần cơ giới nhẹ nên nếu vùi cây phân xanh xuống vùng đất này, bà con cần vùi sâu xuống tầng đất để đảm bảo độ ẩm ổn định. 
• Khi vùi cây xanh cần bổ sung nấm vi sinh Trichoderma và chế phẩm EMZEO dùng cho 70 – 100m2 luống vùi. Có thể pha với nước tưới hoặc trộn với cám gạo ngô để rắc.

Trên đây là những thông tin về phân xanh và cách ủ phân xanh đúng kỹ thuật. Hi vọng với những chia sẻ trên đây bà con có thể tự tin ủ phân xanh ngay tại nhà. Nếu cần nấm Trichoderma và chế phẩm EMZEO, bà con có thể đặt hàng trực tiếp tại web: Công ty sẽ vận chuyển đến tận địa chỉ theo đơn đặt hàng của bà con. Đối với những thắc mắc như phân xanh là gì? Cách ủ và sử dụng phân xanh bón cây hiệu quả như thế nào?… đã được Chế phẩm vi sinh Đức Bình giải đáp chi tiết qua bài viết trên. Hy vọng những thông tin được cung cấp sẽ hữu ích đến với bạn.

Văn phòng giao dịch

Chế phẩm vi sinh Đức Bình – Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng chế phẩm sinh học chuyên nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng các dòng sản phẩm: Men vi sinh, men bể phốt, men xử lý nước thải, men thuỷ sản, chế phẩm sinh …

Địa chỉ : 1B Ngõ 774 Kim Giang, Thanh Liệt, Hà Nội
SĐT: 0934.214.579
Hotline: 024.66.55.46.86

⫸ Xem thêm: Cách ủ phân chuồng nhanh hoai mục bón cây

⫸ Xem thêm: Hướng dẫn Cách ủ vỏ trấu, vỏ lạc nhanh mục nhất