Hàng năm, lượng phế phẩm nông nghiệp thải ra sau mỗi mùa vụ tại nước ta là rất lớn. Tuy vậy hơn 90% lượng phế phẩm này vẫn được xử lý theo cách truyền thống như đốt, chôn lấp. Điều này thực sự gây lãng phí không hề nhỏ. Vì các loại phế phẩm trong nông nghiệp hoàn toàn có thể được tận dụng một cách hiệu quả hơn. Trong bài viết sau đây, Chế phẩm vi sinh Đức Bình chia sẻ bạn đọc giải pháp sinh học cách xử lý phế phẩm nông nghiệp giúp bảo vệ môi trường hiệu quả nhất. 

1. Phế phẩm nông nghiệp là gì? 

Phế phẩm nông nghiệp đơn giản là những sản phẩm hay chất thải còn thừa lại, không cần dùng đến sau quá trình sản xuất nông nghiệp. Chúng chủ yếu là dạng rác, phế phẩm hữu cơ có thể phân hủy nhanh ngoài môi trường. 

Phế phẩm nông nghiệp có nguồn gốc hữu cơ hàng năm thải ra tại Việt Nam khá lớn

Tại nước ta, một số dạng phế phẩm nông nghiệp phổ biến phải kể đến là rơm rạ, vỏ trấu, bã mía, vỏ cây, vỏ trái cây, phân gia súc và gia cầm, phụ phẩm trong chế biến thủy hải sản,… Những loại phế phẩm hữu cơ này thường không gây hại như rác thải vô cơ. Nếu biết tận dụng, phế phẩm hữu cơ sẽ mang đến nhiều lợi ích cho ngành nông nghiệp, cũng như hỗ trợ nhiều ngành nghề khác. 

2. Thực trạng tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp tại nước ta

Hàng năm, ước tính lượng phế phẩm nông nghiệp mỗi người thải ra tại Việt Nam ước tính vào khoảng 1.3 tấn. Nếu chỉ tính riêng rơm rạ, khối lượng thải ra trung bình đã là 400kg/người mỗi năm. Ngoài ra còn phải kể đến 1 tấn phân gia súc, gia cầm/người hàng năm. 

Lượng phế phẩm nông nghiệp thải ra tại Việt Nam hàng năm là rất lớn

Lượng phế phẩm này phần lớn chưa được phân loại và thu gom đúng kỹ thuật. Phương pháp xử lý phổ biến với dạng phế phẩm như rơm, rạ là thiêu đốt hoặc vùi lấp gây ô nhiễm môi trường không khí và môi trường đất nghiêm trọng. Sau mỗi mùa gặt, lượng rơm rạ lại chất đống tại nhiều vùng nông thôn. Tình trạng đốt rơm bừa bãi khiến khói lan tỏa nghi ngút. 

Bên cạnh thiêu đốt, người dân tại nhiều vùng nông thôn tại Việt Nam còn sử dụng phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật. Đây là nguyên nhân khiến môi trường đất trồng trọt ngày càng bị xói mòn, nghèo dinh dưỡng. 

Nhận thức rõ thực trạng này, trong những năm gần đây, nhiều nhà khoa học cũng như các cơ quan chức năng đã khuyến khích người dân xử lý phế phẩm hữu cơ một cách khoa học hơn. Bên cạnh đốt hay chôn lấp, mọi người nên sử dụng các loại chế phẩm vi sinh để tái chế phế phẩm nông nghiệp. 

3. Vì sao nên tận dụng phế phẩm nông nghiệp để bồi hoàn sinh học? 

Thay vì đốt bỏ hay chôn vùi lãng phí, phế phẩm trong nông nghiệp cần được tận dụng tái chế. Đây là hướng đi bền vững giúp bảo vệ môi trường cũng như tiết kiệm chi phí đầu tư phân bón. 

3.1. Bảo vệ môi trường hiệu quả hơn

Nếu xử lý phế phẩm nông nghiệp theo cách truyền thống như đốt cháy, không khí và môi trường đất tại các vùng nông thôn sẽ bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Bởi trong quá trình đốt cháy phẩm, nhiều loại khí gây hại sẽ phát thải ra môi trường. Chẳng hạn như khí CO2, khí CO, khí NO2. 

Xử lý phế phẩm trong nông nghiệp đúng cách giúp bảo vệ môi trường

Mặt khác, khói bụi từ việc đốt rơm rạ hay phế phẩm nông nghiệp khác còn là nguyên nhân gây cản trở tầm nhìn, ảnh hưởng đến hoạt động giao thông tại nhiều khu vực. Bầu không khí khi đó sẽ trở nên ngột ngạt, khó chịu. Nguy hiểm hơn, phương pháp xử lý phế phẩm theo dạng đốt cháy còn tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn, nếu đám cháy không được xử lý kịp thời. 

Vì vậy để bảo vệ môi trường cũng như hạn chế rủi ro không mong muốn, mọi người cần xử lý phế phẩm nông nghiệp một cách khoa học, tránh lạm dụng hình thức đốt cháy. 

3.2. Tiết kiệm chi phí đầu tư phân bón

Từ lâu tác hại của phân bón hóa học đã được nhiều nhà khoa học cảnh báo. Tuy nhiên vì lợi ích trước mắt, phần lớn nông dân vẫn sử dụng phân bón hóa học cho hoạt động chăm sóc cây trồng. 

Thế nhưng, các loại phân bón hóa học hoàn toàn có thể được thay thế bằng phân hữu cơ vi sinh ủ từ phế phẩm nông nghiệp. Thông qua quá trình ủ đúng thời gian kết hợp chế phẩm sinh học phù hợp, mọi người sẽ tạo ra được loại phân bón giàu dưỡng chất, không làm xói mòn đất nhưng vẫn giúp cây trồng sinh trưởng. Khi tận dụng tốt các loại phế phẩm, chi phí đầu tư cho phân bón cũng tiết kiệm đáng kể. 

4. Một số phương pháp xử lý phế phẩm nông nghiệp phổ biến

Hiện nay, phế phẩm nông nghiệp có thể được tái chế sử dụng theo nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm: 

4.1 Ủ thành phẩn bón hữu cơ

Trước đây, hoạt động sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu dựa vào phân hóa học. Tuy nhiên nếu lạm dụng, những loại phân này dễ khiến đất bị bào mòn, làm suy giảm chất dinh dưỡng trong đất, cây trồng mọc hướng phát triển nhanh nhưng không mang lại hiệu quả dài lâu về sau. Mặt khác, sử dụng phân hóa học nhiều còn là nguyên nhân làm cho nguồn nước bị ô nhiễm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân sống tại khu vực lân cận. 

Rác thải từ phế phẩm nông nghiệp được ủ thành phân hữu cơ giàu dinh dưỡng nhờ men vi sinh giúp cải tạo đất, cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng

Thay vì lạm dụng phân hóa học, mọi người nên chuyển đổi sang sử dụng phân vi sinh, phân ủ ở từ phế phẩm hữu cơ. Trong đó, những dạng phế phẩm như bã mía, vỏ trấu, rơm rạ,… Đều có thể ủ thành phân hữu cơ, sử dụng bón cho cây trồng, kích thích cây phát triển cũng như cải tạo môi trường đất. 

Hiện nay, quy trình ủ phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp diễn ra khá đơn giản, bởi đã có sự hỗ trợ của nhiều loại chế phẩm vi sinh, sinh học: nấm trichoderma, chế phẩm emzeo ủ phân, chế phẩm Em gốc …

⫸ Xem thêm: Cách ủ rơm rạ, lá cây nhanh hoai mục làm phân bón hữu cơ

4.2 Sản xuất chế phẩm năng lượng sinh khối

Ngoài ủ phân hữu cơ, phế phẩm nông nghiệp hiện còn được sử dụng để sản xuất năng lượng sinh khối. Trong đó, điện sinh khối được biết đến như nguồn năng lượng thân thiện với môi trường. Nguyên liệu cần sử dụng cho quá trình sản xuất điện thường là rơm rạ, vỏ trấu, bã mía. 

• Đốt trực tiếp hoặc khí hóa sinh khối: Đốt các phế phẩm khô như trấu, bã mía để tạo nhiệt năng hoặc điện năng.
• Nhiệt phân: Phân hủy phế phẩm ở nhiệt độ cao trong môi trường không có oxy để tạo ra than sinh học (biochar), dầu sinh học và khí tổng hợp.

Tuy nhiên để sản xuất điện sinh khối, người ta cần xây dựng hệ thống nhà máy sản xuất chuyên nghiệp. Vì vậy, phương pháp xử lý rác thải nông nghiệp này vẫn chưa được ứng dụng nhiều. 

4.3 Làm nguyên liệu phục vụ một số ngành sản xuất công nghiệp

Phế phẩm nông nghiệp không phải là nguyên liệu bỏ đi nếu chúng ta biết cách tận dụng. Đơn cử như vỏ cây, bã mía hay mùn cưa là nguyên liệu quen dùng trong sản xuất gỗ công nghiệp. 

• Sản xuất giấy: Một số loại bã cây, bã mía được xử lý để làm giấy.
• Vật liệu xây dựng: Rơm rạ có thể được sử dụng làm vật liệu cách nhiệt, cách âm.
• Than sinh học (biochar): Sản phẩm từ nhiệt phân phế phẩm, dùng để cải tạo đất, cô lập carbon và lọc nước.

Ngoài ra, nhiều loại phế phẩm còn là nguyên liệu quan trọng dùng trong ngành chế biến thức ăn cho gia súc, gia cầm. 

4.4 Chế biến phế phẩm nông nghiệp làm thức ăn chăn nuôi

Một số loại phế phẩm nông nghiệp có thể qua xử lý bằng men sinh học để làm thức ăn cho gia súc, gia cầm với mục đích là giảm chi phí thức ăn chăn nuôi, tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có tại địa phương.

• Nguyên liệu: Rơm, thân ngô, cỏ dại, bã mía, cây chuối, Cám lên men Emzeo, mật rỉ đường …
• Cách thực hiện: Phế phẩm được chế biến bằng các phương pháp như ủ chua, kiềm hóa hoặc bổ sung enzyme từ men sinh học để tăng giá trị dinh dưỡng và độ ngon miệng.

⫸ Xem thêm: Cách ủ thức ăn cho gà, vịt, ngan, ngỗng … chuẩn kỹ thuật

4.5 Một số cách xử lý khác

Bên cạnh ủ phân hữu cơ, sản xuất năng lượng sinh khối, chế phẩm nông nghiệp cũng có thể được xử lý tái chế theo nhiều cách khác. Chẳng hạn như sử dụng để lên men sinh học, sử dụng như nguyên liệu trong ngành xây dựng. 

5. Thách thức trong việc tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp 

Mặc dù có nhiều lợi ích và phương pháp tiềm năng, việc chuyển đổi phương thức xử lý phế phẩm nông nghiệp ở Việt Nam vẫn đối diện với nhiều rào cản:

5.1. Rào cản về kỹ thuật và cơ sở hạ tầng 

• Thiếu công nghệ phù hợp: Nhiều vùng nông thôn chưa có đủ công nghệ hoặc thiết bị chuyên dụng để thu gom, phân loại và chế biến phế phẩm (ví dụ: máy nghiền rơm rạ, hệ thống ủ phân quy mô lớn).
• Chi phí ban đầu cao: Đầu tư vào các công nghệ xử lý tiên tiến như sản xuất điện sinh khối hoặc hệ thống biogas quy mô lớn đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu cao, khó tiếp cận đối với nông dân cá thể hoặc các hợp tác xã nhỏ.

5.2. Hạn chế về nhận thức và tập quán 

• Thói quen đốt bỏ: Việc đốt rơm rạ đã trở thành tập quán lâu đời, vừa nhanh chóng vừa tiện lợi trong mắt người nông dân, khiến việc thay đổi thói quen gặp khó khăn.
• Thiếu thông tin kỹ thuật: Người dân thiếu kiến thức về quy trình kỹ thuật ủ phân hữu cơ hiệu quả bằng chế phẩm vi sinh, dẫn đến việc sản phẩm đầu ra không đạt chất lượng hoặc quy trình bị bỏ dở.

5.3. Bài toán về thu gom và vận chuyển

• Khối lượng lớn, cồng kềnh: Phế phẩm nông nghiệp, đặc biệt là rơm rạ, có khối lượng lớn nhưng mật độ thấp (cồng kềnh), gây khó khăn và tốn kém chi phí trong việc thu gom và vận chuyển đến nơi chế biến.
• Mùa vụ ngắn: Phế phẩm thải ra tập trung trong thời gian ngắn sau thu hoạch, gây áp lực lớn lên hệ thống thu mua và xử lý.

6. Chế phẩm vi sinh Đức Bình – chuyên cung cấp chế phẩm sinh học phế phẩm nông nghiệp xử lý phế phẩm nông nghiệp 

Chế phẩm vi sinh Đức Bình hiện cung cấp ra thị trường nhiều loại chế phẩm sinh học phục vụ quá trình xử lý phế phẩm trong nông nghiệp. Dưới sự hỗ trợ của những sản phẩm này, bà con nông dân có thể tận dụng hiệu quả nguyên liệu dư thừa sau mỗi mùa vụ. 

Chế phẩm vi sinh xử lý chất thải hữu cơ EMZEO chuyên xử lý phế thải nông nghiệp làm phân bón cây

Một số sản phẩm như nấm Trichoderma, Emzeo ủ phân, IMO gốc, chế phẩm sinh học EMGRO (Em gốc cho nông nghiệp),… được sử dụng để tăng hiệu quả quá trình xử lý phế phẩm nông nghiệp. Vậy nếu cần tìm hiểu hoặc đặt hàng sản phẩm, quý khách vui lòng truy cập https://chephamvisinh.vn/.  

⫸ Xem thêm: Cách ủ rác hữu cơ không mùi hôi cực đơn giản, hiệu quả cao

⫸ Xem thêm: Các loại rác hữu cơ, chất thải hữu cơ là gì? Phương pháp xử lý

⫸ Xem thêm: 10 vai trò của phân bón hữu cơ và vô cơ đối với cây trồng

Thông tin liên hệ

Chế phẩm vi sinh Đức Bình – Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng chế phẩm sinh học chuyên nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng các dòng sản phẩm: Men vi sinh, men bể phốt, men xử lý nước thải, men thuỷ sản, chế phẩm sinh …

Địa chỉ : 1B Ngõ 774 Kim Giang, Thanh Liệt, Hà Nội
SĐT: 0934.214.579
Hotline: 024.66.55.46.86

Mua hàng/Zalo: 0986.658.698
Email: chephamvisinhungdung@gmail.com
Website: https://chephamvisinh.vn
FB: https://www.facebook.com/chephamvisinhhanoi

Đức Bình

Đức Bình là chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại chế phẩm sinh học: Emzeo, trichoderma, EM gốc … Đội ngũ chuyên gia tại Chế phẩm vi sinh Đức Bình có am hiểu sâu sắc về thị trường, vì một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Với những chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại men vi sinh, chế phẩm sinh học … Đội ngũ Marketing Đức Bình mong muốn lan tỏa kiến thức giá trị, kết nối thương hiệu Chế phẩm vi sinh Đức Bình đến đúng đối tượng, với những sản phẩm công nghệ sinh học tiên tiến, an toàn, tiện dụng và hiệu quả nhất …