Tôm là loài động vật giáp xác. Lớp vỏ cứng của chúng đóng vai trò bảo vệ cơ thể bên trong. Do đặc điểm sinh học riêng, tôm phải lột vỏ để phát triển về kích thước. Tại các trại tôm, nếu không đảm bảo cho tôm lột vỏ đúng chu kỳ, tần suất có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng tôm khi xuất. Để khắc phục, người nông dân buộc phải can thiệp bằng nhiều phương pháp khác nhau. Chế phẩm vi sinh Đức Bình hướng dẫn cách kích thích tôm lột vỏ nhanh, đều và hiệu quả qua bài viết dưới đây

1. Quá trình lột xác của tôm là gì

Cũng giống như các loài giáp xác khác, tôm sở hữu lớp vỏ ngoài kitin có thể làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển và tăng kích thước của chúng. Do đó, chúng cần phải lột xác, làm mới hoàn toàn lớp vỏ. Quá trình lột xác này thường diễn ra qua nhiều giai đoạn.

Nhiều bà con thắc mắc, trong 1 vòng đời của tôm thì chu kỳ lột vỏ diễn ra như thế nào? Theo các chuyên gia trong lĩnh vực nuôi trồng thuỷ hải sản, thời gian lột vỏ của tôm từ 22h đến 3h sáng, diễn ra nhiều nhất từ 1h đến 3h sáng. Riêng những con tôm khoẻ mạnh, thời gian lột vỏ diễn ra cực nhanh chỉ trong 5 đến 7 phút. Còn những con tôm sức khỏe yếu thì thời gian lột vỏ kéo dài hơn từ 1h đến 2h thậm chỉ từ 1 ngày đến 2 ngày. Theo thống kê, chu kỳ lột xác của tôm gồm 3 giai đoạn: 

• Tiền lột xác: Ở giai đoạn này tôm sẽ vận động ít
• Lột xác: Chúng thường lột xác vào thời điểm thuỷ triều lên cao hoặc vào những ngày trăng tròn.
• Sau lột xác: Người nuôi cần tăng cường bổ sung cho tôm các khoáng chất cần thiết để lớp vỏ nhanh cứng. 

2. Vì sao cần kích thích tôm lột vỏ?

Quá trình lột vỏ đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng của tôm. Mỗi lần lột vỏ, cơ thể tôm sẽ phát triển nhanh chóng với kích thước lớn hơn so với lớp vỏ cũ. Điều này giúp tôm tăng trưởng nhanh chóng về cả kích thước lẫn khối lượng.

Tuy nhiên, trong điều kiện tự nhiên, quá trình lột vỏ của tôm không phải lúc nào cũng diễn ra đều đặn, nhất là khi gặp điều kiện môi trường không thuận lợi. Vì vậy, kích thích tôm lột vỏ đúng thời điểm sẽ tối ưu hóa quá trình tăng trưởng, giúp tôm đạt kích thước thương phẩm nhanh hơn, góp phần cải thiện hiệu quả kinh tế cho người nuôi.

Quá trình lột vỏ đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng của tôm

Mặt khác, việc kích thích tôm lột vỏ đúng thời điểm sẽ nâng cao chất lượng sức khỏe cho tôm. Trong quá trình lột vỏ, tôm sẽ loại bỏ được phần vỏ cũ đã bị tổn thương, bám bẩn hoặc nhiễm bệnh. Việc hình thành lớp vỏ mới sẽ giúp bảo vệ tôm tốt hơn trước các tác nhân gây bệnh trong môi trường ao nuôi.

Ngoài ra, tôm có thể gặp khó khăn nếu không lột vỏ đúng chu kỳ. Điều này có thể khiến chúng căng thẳng sinh lý, làm tăng tỷ lệ chết hoặc suy giảm sức đề kháng. Do đó, việc kiểm soát và kích thích tôm lột vỏ là cực kỳ cần thiết.

3. Quá trình lột xác của tôm bị tác động bởi những yếu tố nào?

Lột vỏ là cơ chế sinh trưởng tự nhiên của tôm nhưng không phải lúc nào chúng cũng có thể lột vỏ thành công. Trong một số trường hợp, tôm không thể lột vỏ hoặc dễ bị chết hoặc bị thương tổn sau khi lột. Theo đó, quá trình lột vỏ tôm diễn ra có thuận lợi hay không đều phụ thuộc vào những yếu tố cơ bản sau:

• Dinh dưỡng: Thiếu hụt các khoáng chất như canxi, photpho có thể khiến vỏ sau lột bị mềm, không cứng lại nhanh chóng.
• Nhiệt độ nước: Nhiệt độ thấp sẽ làm chậm quá trình trao đổi chất, khiến tôm lột vỏ chậm hơn. Ngược lại, nhiệt độ cao kích thích quá trình trao đổi chất khiến tôm lột vỏ nhanh hơn.

Nhiệt độ ảnh hưởng lớn đến quá trình lột vỏ tôm

• Độ mặn của nước: Độ mặn thích hợp giúp tôm hấp thụ khoáng chất tốt hơn, lớp vỏ sau lột nhanh chóng cứng lại. Độ mặn thấp dưới mức cho phép sẽ làm giảm lượng khoáng chất mà tôm hấp thụ, gây ảnh hưởng đến chất lượng của vỏ sau lột.
• Hoocmon của tôm: Hoocmon lột vỏ ecdysone kiểm soát quá trình lột vỏ của tôm. Nếu tôm bị thiếu hụt hormone, quá trình lột vỏ có thể bị chậm trễ hoặc diễn ra không đồng đều.
• Tôm bị căng thẳng, mật độ nuôi cao: Khi tôm bị stress, hệ miễn dịch của chúng bị suy yếu, làm giảm khả năng lột vỏ thành công. Ngoài ra, khi mật độ nuôi quá cao, không gian di chuyển hạn chế và tôm sẽ cạnh tranh nguồn thức ăn, làm chậm quá trình phát triển và lột vỏ.

4. Giải pháp giúp tôm lột vỏ nhanh, đều và khỏe mạnh

Để đảm bảo tôm nuôi đạt năng suất cao, to khỏe người chăn nuôi cần áp dụng các biện pháp kích thích tôm lột vỏ đồng loạt, đúng thời gian sau đây: 

4.1 Điều chỉnh độ mặn trong nước nuôi tôm

Độ mặn là một trong những yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến quá trình lột vỏ của tôm. Người nuôi cần kiểm tra độ mặn của nước ao thường xuyên, ít nhất là mỗi tuần một lần, bằng cách sử dụng máy đo độ mặn hoặc máy đo điện giải. Nếu phát hiện độ mặn không phù hợp, người nuôi có thể điều chỉnh bằng các biện pháp sau:

Điều chỉnh độ mặn trong nước nuôi tôm giúp tôm dễ dàng hấp thu khoáng chất để lột vỏ

• Khi độ mặn quá thấp: Bổ sung nước mặn vào ao để tăng nồng độ muối. Nước mặn có thể được lấy từ nguồn nước biển tự nhiên hoặc sử dụng muối biển pha loãng. Tuy nhiên, cần chú ý bổ sung từ từ và không tăng đột ngột để tránh gây sốc cho tôm.
• Khi độ mặn quá cao: Người nuôi nên bổ sung nước ngọt để pha loãng nước ao. Quá trình này cũng cần thực hiện từ từ để độ mặn giảm dần, tránh làm tôm bị căng thẳng do thay đổi môi trường quá nhanh.

4.2 Kiểm soát pH trong ao nuôi

Trong ao nuôi tôm, độ pH ảnh hưởng trực tiếp đến sự trao đổi chất và quá trình sinh lý của tôm, đặc biệt là quá trình lột vỏ. Để kiểm soát pH trong ao, bạn có thể sử dụng vôi để nâng cao pH cũng như cung cấp thêm các khoáng chất cần thiết cho tôm. Có 2 loại vôi có thể sử dụng là:

• Vôi nông nghiệp (CaCO₃): Thường được sử dụng để tăng độ kiềm mà không gây thay đổi đột ngột pH. Vôi này phù hợp cho việc điều chỉnh độ kiềm lâu dài.
• Vôi tôi (Ca(OH)₂): Có tác dụng nhanh trong việc nâng pH, nhưng cần sử dụng thận trọng để tránh tăng pH quá cao.

Lưu ý: Người nuôi nên bổ sung vôi vào ao nuôi theo liều lượng thích hợp, thường là khoảng 10-20 kg/1.000 m³ nước, tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của ao.

4.3 Thay nước định kỳ

Thay nước là biện pháp giúp loại bỏ các chất độc hại tích tụ trong ao nhằm cải thiện chất lượng nước, hỗ trợ tôm lột vỏ nhanh chóng và đồng loạt. Người nuôi nên thay nước định kỳ, khoảng 30 – 40% lượng nước trong ao mỗi tuần, tùy theo điều kiện môi trường và mức độ ô nhiễm của ao. Đây là phương pháp phổ biến và đơn giản. Thay nước trong ao nuôi để kích thích nhẹ cho tôm lột vỏ, sau đó chạy quạt nước để sục khí.

Ngoài ra, việc bổ sung nước sạch vào ao sẽ cung cấp thêm khoáng chất tự nhiên từ nguồn nước, giúp hỗ trợ quá trình lột vỏ của tôm diễn ra hiệu quả hơn.

Thay nước định kỳ cho ao tôm cũng có tác dụng kích thích tôm lột vỏ

Duy trì các yếu tố môi trường nước ao nuôi ổn định: Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ, pH, độ mặn, và oxy hòa tan có thể gây sốc và stress cho tôm, cản trở quá trình lột xác.

• Nhiệt độ: Kiểm soát nhiệt độ nước ở mức ổn định.
• pH và độ kiềm: Bổ sung vôi khi trời mưa để duy trì độ pH và kiềm, giúp tôm lột vỏ dễ dàng hơn.
• Oxy hòa tan: Đảm bảo lượng oxy hòa tan luôn ở mức cao. Chạy quạt nước để tăng cường oxy và loại bỏ khí độc.

4.4 Kiểm soát chế độ dinh dưỡng

Cung cấp nguồn thức ăn dinh dưỡng, đủ lượng sẽ giúp quá trình lột vỏ của tôm diễn ra đồng đều và hiệu quả. Người nuôi nên cho tôm ăn các loại thức ăn giàu protein (chứa khoảng 30 – 40%), lipid, vitamin và các loại khoáng chất cần thiết.

Trong giai đoạn trước và sau khi lột vỏ, tôm cần nhiều dưỡng chất hơn để hỗ trợ quá trình tái tạo vỏ mới. Do đó, người nuôi phải tăng cường lượng thức ăn và bổ sung khoáng chất trong những thời điểm này. Tuy nhiên tránh tăng quá nhiều vì có thể dẫn đến dư thừa và làm ô nhiễm môi trường sinh sống của tôm.

• Chọn thức ăn phù hợp: Sử dụng thức ăn công nghiệp chất lượng cao, dễ tiêu hóa, giàu protein để cung cấp đủ năng lượng cho tôm trong giai đoạn lột xác.
• Tăng cường dinh dưỡng: Có thể trộn thêm các loại vitamin, khoáng chất, và enzyme vào thức ăn để tăng cường sức khỏe và hỗ trợ quá trình lột vỏ.

4.5 Sử dụng chế phẩm sinh học để kiểm soát vi khuẩn

Sử dụng chế phẩm vi sinh là giải pháp an toàn và tối ưu giúp tôm lột vỏ đồng loạt được nhiều người áp dụng. Mặt khác, giải pháp này còn tác động tích cực đến môi trường sống của tôm như cải thiện chất lượng nước, tăng cường sức đề kháng cho tôm.

Chế phẩm vi sinh Emzeo TS hoặc Em gốc thủy sản chứa các vi khuẩn có lợi giúp phân hủy chất thải, giảm thiểu ô nhiễm trong ao nuôi. Việc cải thiện chất lượng nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho tôm phát triển, giảm stress và tăng cường khả năng lột vỏ.

Sử dụng chế phẩm vi sinh để kiểm soát vi khuẩn gây bệnh và tạo môi trường thuận lợi cho tôm lột vỏ

Bên cạnh những giải pháp trên, người nuôi cũng có thể tham khảo thêm một số cách khác như điều chỉnh độ kiềm, nhiệt độ hay bổ sung khoáng chất để tạo điều kiện tốt nhất cho quá trình lột vỏ của tôm.

4.6 Bổ sung khoáng chất giúp tôm lột vỏ nhanh

• Bổ sung định kỳ: Tôm cần hấp thụ khoáng chất, đặc biệt là canxi, magie, kali và kẽm, từ môi trường nước để tạo vỏ mới.
• Thời điểm bổ sung: Bổ sung khoáng chất vào ban đêm, khi tôm lột xác nhiều, để đảm bảo tôm có đủ nguyên liệu làm cứng vỏ nhanh chóng.
• Sử dụng sản phẩm chuyên dụng: Có thể sử dụng các sản phẩm khoáng tạt chuyên dụng, hoặc khoáng hữu cơ để tôm dễ hấp thụ.

5. Lưu ý quan trọng khi kích thích tôm lột vỏ

Kích thích tôm lột vỏ là công đoạn cần thiết trong quá trình nuôi trồng thuỷ hải sản. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, hiệu quả, không gây hại cho tôm nuôi bà con cần lưu ý một số vấn đề sau khi kích thích tôm lột xác:

• Thường xuyên kiểm tra mẫu nước trong ao nuôi để xác định tôm đang trong giai đoạn lột xác nào. Đặc biệt, bạn phải ghi lại chính xác những lần chúng lột xác. Điều đó giúp chúng ta dự đoán được chính xác hơn những lần lột xác sau.
• Trong quá trình tôm lột xác bạn phải kiểm soát được lượng oxy hòa tan trong ao dao động ở mức 4 đến 6 mg/lít. Muốn đảm bảo lượng oxy đủ và ổn định bà con nên chạy quạt hoặc sục khí trong ao nuôi. Còn độ pH cũng cần đạt mức 7,5 đến 8,5.
• Tăng cường sục khí vào ban đêm khi tôm lột xác, đừng quên sử dụng Bio Active nhằm khử khí độc H2S trong ao,
• Về nguyên tắc, tôm sau khi lột xác sẻ thì nước trong ao sẽ giảm độ kiềm vì các ion được sử dụng nhiều vào việc tạo lớp vỏ mới cho chúng. Nếu vậy, bạn cần điều chỉnh lại độ kiềm về mức 100 đến 200 ppm
• Nếu thời tiết mưa nhiều, mưa lớn thì quá trình lột xác của tôm sẽ diễn ra không đều do nước trong ao thiếu oxy và lượng khí độc tăng lên. Trong trường hợp đó bà con hãy dùng vôi nhằm duy trì độ pH, bổ sung thêm men vi sinh sẽ giúp ngăn chặn tôm lột xác, kiểm soát được khí độc trong ao.
• Giảm stress: Tránh các tác động mạnh gây stress cho tôm, như tiếng động lớn hoặc thay đổi môi trường đột ngột.
• Phòng bệnh: Tôm sau khi lột vỏ rất yếu và dễ nhiễm bệnh. Cần duy trì môi trường sạch và kiểm soát mầm bệnh để tránh hao hụt.
• Quan sát tôm: Theo dõi tôm thường xuyên để nhận biết dấu hiệu chuẩn bị lột vỏ như bỏ ăn, vỏ lỏng, để có biện pháp hỗ trợ kịp thời.

Men vi sinh xử lý nước ao tôm EmzeoTS có nhiều công dụng nổi bật, hỗ trợ kích thích tôm lột vỏ nhanh và đều

Trên đây là một số gợi ý giúp thúc đẩy quá trình lột vỏ của tôm đồng loạt mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng của chúng. Trong đó, sử dụng chế phẩm vi sinh vẫn là giải pháp được nhiều chuyên gia khuyên dùng bởi tính hiệu quả, đa nhiệm và ít rủi ro của chúng. Để được tư vấn các loại chế phẩm sinh học giúp tôm lột vỏ hiệu quả và cách sử dụng sao cho đúng, bạn đó có thể tìm hiểu thêm tại: 

Thông tin liên hệ

Chế phẩm vi sinh Đức Bình – Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng chế phẩm sinh học chuyên nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng các dòng sản phẩm: Men vi sinh, men bể phốt, men xử lý nước thải, men thuỷ sản, chế phẩm sinh …

Địa chỉ : 1B Ngõ 774 Kim Giang, Thanh Liệt, Hà Nội
SĐT: 0934.214.579
Hotline: 024.66.55.46.86

Mua hàng/Zalo: 0986.658.698
Email: chephamvisinhungdung@gmail.com
Website: https://chephamvisinh.vn

⫸ Xem thêm: Hướng dẫn cách nuôi tôm bằng chế phẩm em đơn giản mà hiệu quả cao

⫸ Xem thêm: Cách xử lý bùn đáy ao nuôi tôm cá tiết kiệm & hiệu quả

⫸ Xem thêm: Mua chế phẩm Em gốc ở đâu uy tín chất lượng nhất?

Đức Bình

Đức Bình là chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại chế phẩm sinh học: Emzeo, trichoderma, EM gốc … Đội ngũ chuyên gia tại Chế phẩm vi sinh Đức Bình có am hiểu sâu sắc về thị trường, vì một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Với những chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại men vi sinh, chế phẩm sinh học … Đội ngũ Marketing Đức Bình mong muốn lan tỏa kiến thức giá trị, kết nối thương hiệu Chế phẩm vi sinh Đức Bình đến đúng đối tượng, với những sản phẩm công nghệ sinh học tiên tiến, an toàn, tiện dụng và hiệu quả nhất …