Thực tế, muốn cây trồng sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh thì không thể không sử dụng phân bón. Trong đó, phân lân là dòng phân đặc biệt quan trọng được nhiều bà con lựa chọn. Tuy nhiên, bón thừa hay thiếu phân lân đều gây hại cho cây. Vậy phân lân là gì? Có mấy loại? Vai trò và cách bón phân lân đúng kỹ thuật thế nào? Hãy cùng Chế phẩm vi sinh Đức Bình tìm hiểu để sử dụng hiệu quả, tiết kiệm và năng suất nhé!

1. Vai trò của phân lân là gì?

Phân lân được hiểu đơn giản là một dạng phân bón vô cơ, cung cấp phốt pho –nguyên tố dinh dưỡng phổ biến và cần thiết cho cây trồng. Trong đó, photphorit và quặng apatit là hai nguyên liệu chính để sản xuất ra phân lân.

Trong tự nhiên, thành phần dinh dưỡng phốt pho tồn tại ở dạng ion phốt phát, với công thức hóa học là (PO4)3-. Đây cũng là một trong 3 nhân tố quan trọng ảnh hưởng từ 30 – 40% đối với quá trình sinh trưởng và phát triển của các loài cây.

Photpho trong phân lân chính là thành phần protein giúp cấu tạo nên tế bào. Vì thế, sự sống của cây trồng luôn gắn liền với phân lân. Nói cách khác, để có một vụ mùa bội thu, năng suất cao thì không thiếu phân lân. Đặc biệt cây càng cho năng suất cao hơn khi bà con biết kết hợp giữa phân bón vô cơ với phân bón hữu cơ.

Vai trò của phân lân là gì ?

• Photpho tham gia vào quá trình phát triển của bộ rễ, tăng khả năng hút dưỡng chất và nước, từ đó thúc đẩy quá trình quang hợp và hô hấp ở thực vật.
• Photpho có trong lân đóng vai trò tạo nhân tế bào thúc đẩy quá trình hình thành bộ phận mới như nhánh nảy mầm, đẻ nhánh, chia cành, quyết định đến sự ra hoa, đậu sai quả cũng như quả to, hạt chắc, chín đủ và đều.
• Ảnh hưởng đến sự vận chuyển bột, đường tích lũy về hạt hay các bộ phận của chất nguyên sinh; nhờ đó cây có khả năng chống được lạnh, nóng.
• Lân cũng còn giúp tăng khả năng chống chịu trước các điều kiện khắc nghiệt, bất lợi của thời tiết (khí hậu) như: hạn hán hay ngập úng và sâu bệnh.
• Bón phân lân giúp hạn chế và giảm thiểu tác hại đến từ việc bón thừa đạm. Đồng thời, nó cũng có công dụng làm đệm giúp cây trồng chịu được sự chua, kiềm.

2. Phân lân có mấy loại?

Phân lân thực sự cần thiết nên được nhiều nhà máy, xí nghiệp đẩy mạnh sản xuất. Vậy, có bao nhiêu loại phân lân trên thị trường:

2.1. Lân tự nhiên

Đúng như tên gọi, đây là nhóm phân lân có nguồn gốc hoàn toàn tự nhiên, chưa qua chế biến. Cũng vì hoàn toàn tự nhiên nên nhóm lân này còn chứa thêm các chất hữu cơ được hình thành từ quá trình phân hủy của các động, thực vật. Điều này làm tăng độ dinh dưỡng của phân hơn.

Phân lân thiên nhiên được làm từ các quặng có chứa photpho như photphorit và apatit với hàm lượng như sau:

• Apatit: thường được sử dụng để bón cho các đất bị phèn, chua, đặc biệt là đất nghèo lân ở mức độ cao. Bởi Apatit loại quặng chứa hàm lượng lân tự nhiên cao nhất, khoảng 30 – 32% P2O5, canxi cùng nhiều khoáng chất khác.
• Photphorit: Ngoài việc được sử dụng để bón cho các loại đất phèn, chua thì nó còn được dùng để bón cho đất thường xuyên bị ngập úng, rất phù hợp với các giống họ đậu. Trong quặng Photphorit, hàm lượng P2O5có chứa khoảng 8 – 12%. Được biết, đây là loại phân khô, ở dạng bột.

Màu phân lân tự nhiên

2.2. Lân chế biến

Cùng với lân tự nhiên thì phân lân chế biến cũng phổ biến với 2 loại chính có mặt trên thị trường:

• Lân nung chảy: nguồn gốc của phân lân nung chảy được tạo ra từ quá trình sản xuất quặng photphat trong nền nhiệt độ cao mà thành phần chính là Ca(PO4)2. Do quá trình nung chảy nên loại lân này thường có màu xanh xám hoặc trắng xám. Phân lân nung chảy có tình kiềm cao, giúp bổ sung thêm Mg2+ và Ca2+ nên nó rất thích hợp để bón cho đất bị chua phèn, bạc màu, các cây họ ngô và đậu.

• Supe lân: Supe phân lân là gì, chính là supephotphat với thành phần hóa học chính là Ca(H2PO4)2. Đây cũng là loại lân được sử dụng phổ biến bởi đặc điểm nổi bật là dễ tan trong môi trường nước và đất, cho hiệu quả nhanh.

Phân supe lân còn được chia thành 2 nhóm nhỏ: supe lân đơn và kép. Chúng được sử dụng để bón lót và bón thúc nhưng lại không thích hợp với đất bị phèn chua do có tính axit.

Một số loại phân lân chế biến phổ biến

3. Điều gì xảy ra khi bón thừa hoặc thiếu lân?

Phân lân rất tốt và cần thiết cho cây trồng nhưng không có nghĩa rằng, càng bón nhiều lân càng tốt. Bởi thực tế, việc bón thừa hay thiếu lân đều gây nguy hại cho cây trồng. Bà con cần nắm rõ những tác hại khi bón thừa hoặc thiếu phân lân là gì để tránh mắc phải sai lầm. Theo Chế phẩm vi sinh Đức Bình:

3.1. Tác hại của cây trồng khi thiếu lân:

• Thiếu lân hay photpho thì năng suất, chất lượng cây trồng đều thấp. Đăc biệt, khi cây ở giai đoạn ra hoa, đậu quả hoặc hạt hoặc cũ mà thiếu lân thì hiệu quả thu hoạch rất thấp.
• Không đủ lân thì quá trình phân cành và lá của cây kém, thậm chí lá bị úa vàng, lâu dần chuyển sang tím đỏ thay vì có màu xanh tươi tốt. Nguy hại hơn, lá cây sẽ bị rụng nhiều, ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình quang hợp của cây.
• Cây quang hợp kém nên quá trình đậu quả cũng bị ảnh hưởng, cho ít trái, khả năng chống chịu kém, năng suất thấp.
• Lá cây thiếu photpho nên quá trình tổng hợp protein cũng bị ngưng trệ. Do đó, cây phát triển với bản lá hẹp, lá nhỏ, thậm chí có xu hướng dựng đứng. Lúc này cây tăng tích trữ đạm ở dạng nitrat.
• Thiếu phân lân, bộ rễ cây sinh trưởng chậm, khả năng hấp thụ dinh dưỡng kém nên cây thấp bé.
• Cuối cùng, cây không được cung cấp đủ phân lân nên khả năng tổng hợp chất bột và đường suy giảm. Điều này dẫn đến hoa nhỏ, quả ít, khi chín thì quả chín chậm, vỏ dày xốp và dễ bị nấm bệnh.

Biểu hiện và tác hại từ cây trồng bị thiếu lân

3.2. Tác hại của bón thừa lân:

Nếu cây thiếu lân rất dễ phát hiện thì ngược lại thừa lân rất khó để nhận biết. Tuy nhiên, khi bón quá nhiều lân, cây trồng bị ức chế sự sinh trưởng nên dẫn tới thừa sắc tố, cây bị thiếu đồng và kẽm. Cây bón thừa lân sẽ gây hại như sau:

• Quả, hoa và củ chín quá sớm nên không đủ thời gian để tích lũy dưỡng chất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất mùa vụ.
• Gây ức chế sinh trưởng đối với cơ chế hoạt động linh động của photpho. Nó có thể vận chuyển từ bộ phận già sang bộ phần còn non, hoặc đang sinh trưởng.

⫸ Xem thêm: Phân bón NPK là gì? Cách bón phân NPK cho cây trồng

4. Hướng dẫn bón phân lân đúng kỹ thuật và hiệu quả

Như đã nói trên, việc hiểu rõ phân lân là gì cách bón thừa hay thiếu gây nguy hại như thế nào là hết sức cần thiết. Do đó, khi bón lân bà con phải tuân thủ đúng kỹ thuật

• Bón lân cần theo đặc điểm của từng loại cây trồng. Với cây trồng cạn, hoa màu nên dùng supe lân còn với cây lúa nước nên dùng lân tự nhiên hoặc loại nung chảy.
• Phân lân thường thích hợp để bón lót, còn với supe lân có thể dùng để bón thúc.
• Khi bón lân cần được kết hợp với các loại phân vi lượng để bổ sung các nguyên tố vi lượng cần thiết cho cây.
• Nên bón phân lân kết hợp với phân chuồng theo tỷ lệ 2%:3-5%. Hiệu quả nhất là super lân nên được ủ cùng phân chuồng kết hợp với chế phẩm sinh học sẽ làm tăng hiệu suất của lân, đồng thời hạn chế sự cố định của đất.

Nên sử dụng chế phẩm sinh học trong ủ phân chuồng với phân lân

• Bón lân cần phân theo loại đất, đất chua nhiều hay chua ít để chọn loại lân thích hợp. Với đất chua nặng nên chọn phân tự nhiên, còn đất nghèo MG, bạc màu nên dùng lân nung chảy, riêng đất kiềm thì dùng supe lân.
• Bón lân còn cần bón theo thành phân cơ giới đất trồng. Cụ thể, đất thịt cần bón theo hàng và chọn loại lân nhanh tan, dễ hấp thụ.

5. Phân lân nên dùng để bón lót hay bón thúc

Để có đáp án cho câu hỏi này bà con cần phân biệt rõ khái niệm bón lót và bón thúc. Bón thúc là hình thức bón phân ở giai đoạn cây đã phát triển, sau khi cây đã ra lá hoặc đang trong quá trình sinh trưởng. Do đó, việc bón lót nhằm mục đích chính là bổ sung dinh dưỡng để cây phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình ra hoa, kết quả hoặc hạt với năng suất, chất lượng cao nhất.

Còn bón lót là bón phân vào giai đoạn chuẩn bị đất trước khi gieo hạt hoặc trồng cây. Mục đích của bón lót là cung cấp dinh dưỡng cho cây ngay giai đoạn đầy để cây phát triển rễ, thích ứng với môi trường.

Như vậy, phân lân được sử dụng chủ yếu để bón lót cho cây trồng. Việc bón lót ở thời điểm này giúp bổ sung lượng lân cần thiết cho giai đoạn trước khi gieo trồng. Cụ thể là cung cấp phốt pho để rễ cây nhanh ra, cây có dinh đủ dinh dưỡng để ổn định và thích nghi ngay từ đầu. Đối với đất chua, đất phèn, đất nghèo dinh dưỡng thì việc bón lót phân lân đặc biệt quan trọng. Nó chính là nền tảng ban đầu để cây phát triển, tạo đà cho giai đoạn tiếp theo.

⫸ Xem thêm: Bón thúc là gì? Cách bón thúc cho cây trồng đạt năng suất cao

⫸ Xem thêm: Bón lót là gì? Kỹ thuật bón lót cho cây trồng

6. Giải đáp thắc mắc liên quan đến phân lân

Dù là loại phân phổ biến, được sử dụng thường xuyên trong trồng trọt nhưng không phải ai cũng hiểu rõ đặc điểm, tính chất, cách dùng của nó. Dưới đây là một số thắc mắc chính:

• Phân lân bao lâu bón một lần là tốt nhất? Mật độ bón phân lân như thế nào tùy thuộc vào loại đất và cây trồng. Đa phần, bà con nông dân sẽ bón lót phân lân trước khi trồng, sau đó bổ sung theo định kỳ sinh trưởng của cây: 2 đến 3 tháng/lần đối với cây lâu năm.
• Phân lân có tan trong nước không? Phân lân có hai loại: Supe lân dễ tan trong nước nên khi bón vào đất cây có thể hấp thụ ngay. Còn phân lân nung chảy đặc tính khó tan chủ yếu được sử dụng để bón cho đất chua hoặc bón lón để cây hấp thụ trong thời gian dài. 
• Có nên bón phân lân với phân NPK không? Bà con có thể kết hợp hai loại phân này với nhau để nâng cao năng suất nhưng cần lưu ý. Nếu dùng super lân trộn với NPK sẽ rất ổn. Thế nhưng, nếu dùng lân nung chảy trộn với NPK thì không ổn vì thành phần sunfat chứa trong đó sẽ làm giảm hiệu quả hấp thụ dinh dưỡng của cây.
• Nên bón phân lân vào mùa mưa không? Nếu bà con bón phân vào mùa mưa chắc chắn sẽ thất thoát ít nhiều, nhất là khi đất bị rửa trôi. Vậy nên, lời khuyên dành cho bà con là nên bón phân trước mua hoặc trộn nó với phân hữu cơ để đảm bảo hiệu quả cao nhất.
• Dấu hiệu cây trồng thiếu lân là gì? Lá cây chuyển từ màu xanh đậm sang tím đỏ, phát triển kém, chậm, hoa ít, quả nhỏ, tốc độ chín cũng chậm và dễ bị sâu bệnh tấn công. 

Qua bài viết trên hy vọng bà con đã hiểu rõ phân lân là gì, vai trò, tác dụng và cách sử dụng phân lân đúng kỹ thuật cho cây trồng! Đặc biệt, với những kiến thức sử dụng phân lân được chia sẻ trên sẽ giúp bà con có mùa màng bội thu.

⫸ Xem thêm: Phân bón vi lượng là gì? Vì sao phân vi lượng cần thiết cho cây trồng

⫸ Xem thêm: Trồng cây lưỡi hổ trước nhà có tốt không?

⫸ Xem thêm: Phân bón vi sinh chuyển hoá lân là gì?

Thông tin liên hệ

Chế phẩm vi sinh Đức Bình – Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng chế phẩm sinh học chuyên nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng các dòng sản phẩm: Men vi sinh, men bể phốt, men xử lý nước thải, men thuỷ sản, chế phẩm sinh …

Địa chỉ : 1B Ngõ 774 Kim Giang, Thanh Liệt, Hà Nội
SĐT: 0934.214.579
Email: chephamvisinhungdung@gmail.com
Website: https://chephamvisinh.vn

Đức Bình

Đức Bình là chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại chế phẩm sinh học: Emzeo, trichoderma, EM gốc … Đội ngũ chuyên gia tại Chế phẩm vi sinh Đức Bình có am hiểu sâu sắc về thị trường, vì một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Với những chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại men vi sinh, chế phẩm sinh học … Đội ngũ Marketing Đức Bình mong muốn lan tỏa kiến thức giá trị, kết nối thương hiệu Chế phẩm vi sinh Đức Bình đến đúng đối tượng, với những sản phẩm công nghệ sinh học tiên tiến, an toàn, tiện dụng và hiệu quả nhất …