Ủ phân compost là một giải pháp thân thiện với môi trường, giúp tận dụng rác thải hữu cơ để tạo ra nguồn phân bón tự nhiên. Không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, phương pháp này còn cải thiện chất lượng đất, tăng cường hệ sinh thái nông nghiệp và giảm thiểu lượng rác thải. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về “Phân compost là gì? Lợi ích, đặc điểm và các phương pháp ủ compost phổ biến nhất hiện nay“

1. Phân compost là gì?

Phân compost là một loại phân bón hữu cơ được tạo ra thông qua quá trình phân hủy sinh học có kiểm soát các chất thải hữu cơ như tàn dư thực vật, rác thải nhà bếp, phân động vật, v.v.. Quá trình ủ phân compost biến các vật liệu hữu cơ thô thành một loại đất giàu dinh dưỡng, có thể sử dụng để cải tạo và làm tơi xốp đất trồng hiệu quả.

• Nguồn gốc hữu cơ: Phân compost được làm từ các nguyên liệu tự nhiên có thể phân hủy được.
• Giàu dinh dưỡng: Nó cung cấp đa dạng các chất dinh dưỡng, cả hữu cơ và vi lượng, ở dạng dễ hấp thụ cho cây trồng.
• Cải tạo đất: Compost giúp tăng độ tơi xốp, khả năng giữ ẩm, và hạn chế xói mòn đất.
• Thân thiện môi trường: Bằng cách tận dụng rác thải hữu cơ, việc ủ phân compost góp phần giảm lượng rác thải ra bãi chôn lấp.

2. Những lợi ích của phân compost đối với cây trồng và môi trường

Compost là loại phân bón được tạo ra từ việc phân hủy tự nhiên của các chất hữu cơ như lá cây, cỏ khô, vỏ rau củ, thức ăn thừa và phân động vật. Quá trình này diễn ra nhờ sự hoạt động của vi sinh vật trong điều kiện có đủ không khí và độ ẩm, biến đổi các chất hữu cơ thành mùn. Phân compost có chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả người làm vườn và môi trường. Cụ thể như:

• Cải thiện chất lượng đất: Phân compost là nguồn phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng, giúp cải thiện độ tơi xốp của đất, tăng khả năng giữ nước và cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của cây trồng. Loại phân này đặc biệt hữu ích đối với đất bạc màu, giúp cây trồng phát triển khỏe mạnh hơn.
• Tiết kiệm chi phí phân bón: Thay vì phải mua phân bón hóa học đắt tiền, ủ phân compost cho phép bạn tận dụng các nguyên liệu hữu cơ có sẵn như lá cây, rơm, cỏ khô, thức ăn thừa để tạo ra phân bón miễn phí. Nhờ đó, góp phần tiết kiệm chi phí và giảm phụ thuộc vào các sản phẩm công nghiệp.
• Bảo vệ môi trường: Phân compost giúp giảm lượng rác thải hữu cơ đổ ra bãi rác, từ đó giảm thiểu khí methane – một loại khí nhà kính có hại. Hơn nữa, việc ủ phân còn giúp giảm sự phụ thuộc vào phân bón hóa học, góp phần bảo vệ môi trường đất, nước khỏi ô nhiễm.
• Tăng cường hệ vi sinh vật đất: Phân compost chứa nhiều vi sinh vật có lợi, giúp cân bằng hệ sinh thái đất. Các vi sinh vật này phân hủy chất hữu cơ, giúp cây trồng hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn, đồng thời cải thiện sức khỏe tổng thể của đất.

Phân compost có chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng, giúp cải thiện độ tơi xốp của đất

3. Các phương pháp ủ phân compost phổ biến

Ủ phân compost có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau, tùy thuộc vào quy mô và điều kiện của người làm. Dưới đây là một số phương pháp ủ phân compost phổ biến và hướng dẫn chi tiết cách làm:

3.1 Phương pháp ủ nóng (Hot composting)

Phương pháp ủ phân compost hot composting diễn ra nhanh chóng và cho hiệu quả cao. Kỹ thuật này yêu cầu phải thực hiện ở bãi đất rộng cho phép tạo đống ủ có kích thước lớn để nhiệt độ bên trong có thể đạt đến 50-60°C giúp phân hủy nhanh chóng các nguyên liệu hữu cơ. Để thực hiện phương pháp ủ nóng thành công, bạn cần chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu theo công thức sau:

• Bước 1: Chuẩn bị các loại nguyên liệu hữu cơ như lá cây, cỏ khô, rơm, rau củ hỏng và phân động vật. Cắt nhỏ nguyên liệu nếu có thể để giúp quá trình phân hủy diễn ra nhanh hơn.
• Bước 2: Bắt đầu xếp lớp nguyên liệu theo công thức sau, một lớp rơm rạ, lá khô dày khoảng 15-20 cm, sau đó là một lớp nguyên liệu “xanh” như cỏ tươi, thức ăn thừa. Tiếp tục xếp xen kẽ cho đến khi đống ủ cao khoảng 1-1.5 mét.
• Bước 3: Đảm bảo đống ủ có độ ẩm vừa phải. Nếu đống ủ quá khô, tưới thêm nước, trong trường hợp ủ vào mùa mưa, đống phân quá ướt, có thể chèn bạt, bao nilon xung quanh và thêm nguyên liệu khô như giấy báo, lá khô để cân bằng.
• Bước 4: Để phân compost nóng lên và phân hủy nhanh, bà con cần đảo đống ủ định kỳ 1-2 tuần/lần. Hơn nữa, việc đảo đống ủ giúp cung cấp oxy cho vi sinh vật hoạt động, đồng thời duy trì nhiệt độ bên trong đống ủ.
• Bước 5: Bà con cần sử dụng nhiệt kế để theo dõi nhiệt độ của đống ủ. Khi nhiệt độ đạt khoảng 50-60°C, vi sinh vật sẽ hoạt động mạnh và quá trình phân hủy diễn ra nhanh chóng. 

Phương pháp ủ nóng với thời gian nhanh chóng cho hiệu quả cao tạo phân compost nhanh chóng

⫸ Xem thêm: Những cách ủ phân gà nhanh hoai mục bón cây

⫸ Xem thêm: Cách ủ phân bò bón cây nhanh và siêu đơn giản

3.2 Phương pháp ủ vermicompost (Sử dụng giun đất)

Ủ phân compost theo phương pháp vermicompost yêu cầu sử dụng giun đất, thường là loài giun đỏ (Eisenia fetida), để phân hủy các chất hữu cơ như vỏ rau củ, lá cây và thức ăn thừa từ thực vật thành phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng. Giun đất tiêu thụ các chất hữu cơ và bài tiết ra một loại phân mùn, gọi là phân giun, rất giàu vi sinh vật có lợi và chất dinh dưỡng cho cây trồng. Phương pháp này thường được thực hiện như sau:

• Bước 1: Chuẩn bị một thùng ủ có lỗ thoát nước và lỗ thoáng khí. Lót dưới đáy thùng một lớp đất hoặc chất nền để làm nơi cư trú ban đầu cho giun đất. Sử dụng giun đỏ hoặc các loài giun thích hợp để phân hủy chất hữu cơ.

• Bước 2: Thêm các loại thức ăn hữu cơ cho giun gồm vỏ rau củ, lá cây, cỏ khô và thức ăn thừa từ thực vật. Tránh sử dụng thịt, dầu mỡ hoặc sản phẩm từ sữa, vì chúng có thể thu hút côn trùng và gây mùi khó chịu.

• Bước 3: Chăm sóc giun tốt bằng cách đảm bảo duy trì độ ẩm vừa phải, chúng cần một môi trường ẩm để sống và phân hủy thức ăn. Tùy vào tình trạng cụ thể mà bạn có thể phun thêm nước hoặc phủ thêm lá khô, giấy báo. 

• Bước 4: Sau một thời gian (khoảng 2-3 tháng), giun sẽ phân hủy các chất hữu cơ thành phân mùn giàu dinh dưỡng. Phân giun có thể được thu hoạch và sử dụng trực tiếp làm phân bón cho cây trồng.

⫸ Xem thêm Nuôi trùn quế để làm gì và những điều cần biết

Phân giun giàu dinh dưỡng và vi sinh vật có lợi, giúp cải thiện đất và hỗ trợ sự phát triển của cây trồng

3.3 Phương pháp ủ lạnh (Cold composting)

Cold composting là cách ủ phân tự nhiên, đơn giản và ít tốn công sức hơn so với phương pháp truyền thống. Thay vì phải đảm bảo không gian lớn để tạo ra đống ủ nhiệt độ cao như ủ nóng, phương pháp ủ lạnh cho phép các nguyên liệu hữu cơ phân hủy từ từ qua thời gian, phù hợp với những người không có nhiều thời gian hoặc không gian rộng nhưng vẫn muốn tái chế rác thải hữu cơ. Để thực hiện phương pháp này, bạn có thể thực hiện theo những bước sau:

• Bước 1: Chọn một góc vườn hoặc khu vực có bóng râm, thoáng mát để tạo đống ủ. Nếu không gian hẹp có thể thay thế bằng thùng ủ hoặc lưới. 

• Bước 2: Thu thập các loại rác thải hữu cơ như lá cây, vỏ rau củ, cỏ khô và thức ăn thừa. Cắt nhỏ nguyên liệu để quá trình phân hủy diễn ra nhanh hơn.
• Bước 3: Xếp lớp đống ủ theo thứ tự cứ một lớp nguyên liệu “nâu” (lá cây khô, giấy báo) để cung cấp carbon, một lớp nguyên liệu “xanh” (vỏ rau củ, thức ăn thừa) để cung cấp đạm. Tiếp tục như vậy cho đến khi đống ủ đạt độ cao từ 1-1,5 mét.
• Bước 4: Không cần phải đảo đống ủ thường xuyên như phương pháp ủ nóng. Chỉ cần để đống ủ phân hủy tự nhiên theo thời gian.

Quá trình ủ lạnh diễn ra chậm hơn, thường mất từ 6 tháng đến 1 năm để các nguyên liệu hữu cơ phân hủy hoàn toàn

4. Làm sao để rút ngắn thời gian ủ phân compost 

Có nhiều cách ủ phân compost khác nhau để bà con lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế của mình. Nhìn chung, các phương này đều cần thời gian ủ khá dài. Câu hỏi được nhiều người đặt ra là: Có thể rút ngắn thời gian ủ không? Chắc chắn có bạn nhé, việc sử dụng men vi sinh sẽ giúp tối ưu hoá về mặt thời gian, giảm chi phí đầu tư, giảm mùi hôi khó chịu, góp phần cải tiến chất đất. 

Theo kết quả thống kê, khi sử dụng chế phẩm vi sinh vào quá trình ủ thì thời gian được rút ngắn đáng kể, tối thiểu là 20%, tối đa lên đến 50%. Như vậy, bà con sẽ có nguồn phân bón hữu cơ thường xuyên để bón cho cây trong theo chu kỳ mà không phải chờ đợi. 

Đáng nói, phân compost sau khi sử dụng men vi sinh sẽ được cải thiện rõ rệt: hàm lượng dinh dưỡng cao hơn, giúp cây chống chọi bệnh tật tốt hơn, tăng nhanh tốc độ tăng trưởng của cây. Lưu ý, liều dùng và cách dùng men vi sinh như thế nào bạn hãy tham khảo kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất. 

⫸ Xem thêm: Cách ủ rác nhà bếp làm phân hữu cơ bón cây

⫸ Xem thêm: Cách ủ phân hữu cơ tại nhà cho nhà nông

5. Nhân tố tác động trực tiếp đến hiệu quả ủ phân compost tại nhà

Rõ ràng, quy trình ủ phân compost qua nhiều bước. Có nhiều nhân tố sẽ tác động tới quá trình ủ. Vì thế, bà con cần hiểu rõ để hạn chế những tác động không mong muốn ảnh hưởng đến chất lượng phân:

5.1 Yếu tố hoá sinh

Hiểu một cách đơn giản, tỷ lệ hoá sinh chính là tỉ lệ phối trộn giữa các nguyên liệu với nhau. Ngoài ra, nó còn liên quan đến độ pH cũng như quá trình phân huỷ axit hữu cơ có lợi. Theo các chuyên gia, độ pH lý tưởng để ủ phân compost dao động từ 5,5 đến 8,5. Đây là môi trường lý tưởng cho các vi sinh vật hoạt động mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình phân huỷ diễn ra nhanh.

5.2 Yếu tố vật lý

Yếu tố vật lý liên quan đến ủ phân compost gồm: Độ ẩm, nhiệt độ, không khí. Các nhân tố này liên quan trực tiếp đến chất lượng ủ và thời gian ủ. Do đó, trong quá trình thực hiện bà con phải đặc biệt chú ý: Giữ độ ẩm ổn định, nhiệt độ ở mức khuyến cáo.

5.3 Sử dụng nguyên liệu ủ

Nguyên liệu ủ quyết định trực tiếp thành phẩm tạo thành sau khi ủ. Tại sao vậy? Nguyên liệu ủ liên quan đến số lượng vi sinh vật có lợi hoạt động trong cả quá trình. 2 nguyên liệu quan trọng nhất gồm: Đất, chế phẩm sinh học.

6. Vài mẹo hay khi ủ phân compost tại nhà

Để nâng cao hiệu quả phân ủ compost bà con cần nắm chắc một vài mẹo hay sau đây:

• Nếu nguyên liệu ủ chủ yếu khô cứng như vỏ cây thì chúng ta nên dùng lượng chế phẩm vi sinh nhiều hơn thông thường. Cách đó nhằm giúp tăng số lượng vi sinh vật có lợi tham gia quá trình phân huỷ chất hữu cơ. Nhờ đó, thời gian ủ sẽ được rút ngắn.
• Nếu nhận thấy độ ẩm đống ủ vượt ngưỡng cho phép bạn nên dùng tay nắm phân chặt lại. Nếu thấy phân rỉ ra nước nghĩa là vẫn còn cứu vãn được bằng cách đổ thêm nguyên liệu khô kích thước nhỏ, phân huỷ dễ vào để kéo độ ẩm xuống mức vừa đủ.
• Sau một thời gian ủ nhất định, nếu bà con kiểm tra thấy phân đã hoai mục hẳn, có mùi thơm đất chứng tỏ chúng ta đã ủ phân thành công. Lúc này, bạn có thể sử dụng chúng để bón cho cây trồng. 

Ủ phân compost không chỉ là một phương pháp làm phân thân thiện với môi trường, mà còn là một giải pháp kinh tế hiệu quả, giúp tăng cường sức khỏe đất và cây trồng. Việc áp dụng phân compost trong canh tác có thể mang lại những giá trị bền vững lâu dài, vừa giúp tiết kiệm chi phí vừa giúp bảo vệ hệ sinh thái. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về cách làm phân compost đừng ngại liên hệ với chúng tôi qua website chephamvisinh.vn sẽ được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.

Thông tin liên hệ

Công ty TNHH Công nghệ sinh học Đức Bình

MST: 0108433217

Địa chỉ: 57 ngõ 64 Kim Giang, Khương Đình, Hà Nội

SĐT: 024.66.55.46.86

Văn phòng giao dịch

Chế phẩm vi sinh Đức Bình – Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng chế phẩm sinh học chuyên nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng các dòng sản phẩm: Men vi sinh, men bể phốt, men xử lý nước thải, men thuỷ sản, chế phẩm sinh …

Địa chỉ : 1B Ngõ 774 Kim Giang, Thanh Liệt, Hà Nội
SĐT: 0934.214.579
Hotline: 024.66.55.46.86

Email: chephamvisinhungdung@gmail.com
Website: https://chephamvisinh.vn

⫸ Xem thêm: Phân bón NPK là gì? Cách bón phân NPK cho cây trồng

⫸ Xem thêm: Cách ủ và sử dụng phân compost bón cây

Đức Bình

Đức Bình là chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại chế phẩm sinh học: Emzeo, trichoderma, EM gốc … Đội ngũ chuyên gia tại Chế phẩm vi sinh Đức Bình có am hiểu sâu sắc về thị trường, vì một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Với những chuyên gia hàng đầu về ngành Công nghệ sinh học, chuyên nghiên cứu và ứng dụng các loại men vi sinh, chế phẩm sinh học … Đội ngũ Marketing Đức Bình mong muốn lan tỏa kiến thức giá trị, kết nối thương hiệu Chế phẩm vi sinh Đức Bình đến đúng đối tượng, với những sản phẩm công nghệ sinh học tiên tiến, an toàn, tiện dụng và hiệu quả nhất …